Albowiem wszystko, co wychodzio u nas spod pira historyka, nabierao niezwocznie wymowy politycznej. Nard pozbawiony wasnych instytucji pastwowych, moliwoci dziaania politycznego, elementarnych swobd, posugiwa si histori jako rodkiem dziaania politycznego. Niezalenie od intencji historykw, dziea ich staway si argumentem politycznym biecej chwili. Nawet jeeli dotyczyy odlegych w czasie epok i problemw, pozbawionych na pozr aktualnoci. 